Ulu Camii, İzmir

İzmir Ödemiş Birgi Aydınoğlu Mehmet Bey (Ulu Cami), türbesi restorasyonu ve çevre düzenlemesi işi

Aydınoğulları döneminde inşa edilen ilk eserlerden biri, 1312-13 tarihli Birgi Ulu Camii’dir ve adını verdiği külliyenin merkezinde yer almaktadır. Birgi’nin ortasından geçen Birgi Deresi’nin doğusunda, hafif eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiş olan yapının güneyinde Şah Sultan Türbesi, doğusunda İmam Birgivi Medresesi, kuzeydoğusunda da Ulu Cami Hamamı bulunmaktadır. Ulu Cami, batısında bulunan Mehmet Bey Türbesi ile aynı avluyu paylaşmaktadır. Avlu; batı ve kuzey yönünde payandalarla desteklenmiş yüksek bir istinat duvarıyla çevrelenirken, güney ve doğu yönlerinde alçak duvarlarla sınırlanmıştır.

Harim, kuzey-güney yönünde uzanan beş sahna ayrılmıştır. Bu sahnlar devşirme sütunlar üzerine oturan kemer dizileri ile sınırlandırılmıştır. Mihrap önü mekânı bir kubbe ile örtülmüştür. Üst örtüsü, iki yana eğimli madeni levhalarla kaplı kırma çatıdır. Mihrap; firuze ve patlıcan renkli çinilerle kaplanmıştır. Minber, ceviz ağacından gerçek kündekâri tekniği ile yapılmıştır; üzerinde yoğun bitkisel ve geometrik süslemeler bulunmaktadır.

Yapım tarihini (1322) ve yapan ustanın adını veren kitabe, minberin sağ yan yüzü üzerinde bulunmaktadır.

Kitabede ismi geçen “el-Emîrü’l-Kebîr” unvanı, Aydınoğlu Mehmet Bey’in 1312-13 yıllarında yöreye hakim olduğunu belirtmektedir.

2021 yılında T.C. İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından ihalesi yapılan “İzmir Ödemiş Birgi Aydınoğlu Mehmet Bey (Ulu Cami), Türbe Restorasyonu ve Çevre Düzenlemesi İşi”, İzmir Vakıflar Bölge Müdürlüğü denetiminde restorasyon ilkelerine bağlı kalınarak ve caminin yapısal ömrünü uzatacak şekilde 1. etap restorasyon uygulamalarıyla tamamlanmıştır.